HR-managers maken zich meestal het minste zorgen over hun ‘high performers’. Dat zijn de mensen die altijd leveren, nooit zeuren en overal vol passie induiken. Maar de wetenschap laat iets geks zien: juist deze groep loopt het snelst tegen de lamp. Ze krijgen geen burn-out omdat ze hun werk niet kunnen, maar omdat ze simpelweg niet meer weten hoe ze de pauzeknop moeten vinden.

INhoudsopgave

De batterij loopt ongemerkt leeg

Hoe komt het dat juist de slimste en meest gedreven mensen opbranden? Dat heeft te maken met de Inspanning-Herstel theorie. Eigenlijk is het heel simpel: werken kost energie (inspanning), en die moet je weer bijvullen (herstel).

Bij je beste mensen gaat dit vaak mis. Omdat ze hun werk zo leuk vinden of zich zo verantwoordelijk voelen, blijft hun brein ook na werktijd in de ‘actiestand’ staan. Ze checken die laatste mail nog even op de bank of lossen in hun hoofd problemen op tijdens het koken. Hun systeem krijgt nooit het seintje dat het veilig is om te rusten. Hierdoor beginnen ze elke dag met een batterij die net niet helemaal vol is, totdat de reserves op zijn.

De valkuil van de ‘flow’

Je kent het wel: die momenten dat je zo lekker bezig bent dat je de tijd vergeet. Dat noemen we ‘flow’. Voor een organisatie is dat geweldig, maar voor het lichaam is het pure topsport. Je hersenen draaien op volle toeren en maken stresshormonen aan om die focus vast te houden.

Wetenschappers noemen het probleem bij high performers de Recovery Paradox. Het klinkt tegenstrijdig, maar juist als de werkdruk het hoogst is en herstel het hardst nodig is, vinden deze mensen het ’t lastigst om te ontspannen. Ze hebben het gevoel dat ze “door moeten pakken”, terwijl hun brein op dat moment eigenlijk al geen nieuwe informatie meer kan verwerken.

let op De vroege signalen

Omdat je topspelers meestal niet aankloppen met “het wordt me te veel”, moet je letten op wat ze tussen de regels door laten zien. Je merkt het vaak niet aan hun werk – dat blijft meestal goed tot de dag dat ze omvallen – maar aan hun gedrag:

Het korte lontje: Wordt een normaal vrolijke collega opeens kribbig of cynisch bij een kleine tegenslag? Als de emotionele rek eruit is, verdwijnt het relativeringsvermogen als eerste.
De ‘altijd-aan’ modus: Zie je dat iemand op zondagavond of tijdens vakanties nog steeds mails beantwoordt? Dat lijkt loyaal, maar het is een teken dat hun brein de uitknop niet meer kan vinden.
Sociaal terugtrekken: Wordt de gezamenlijke lunch vaker overgeslagen “omdat het te druk is”? Als iemand stopt met de informele praatjes bij de koffieautomaat, is dat vaak een teken dat ze op de automatische piloot draaien.

Hoe houd je je toptalent heel?

Preventie voor deze groep vraagt om een andere aanpak. Je hoeft ze niet te vertellen hoe ze hun werk moeten doen, maar hoe ze hun eigen ‘systeem’ managen:

Maak van rust een strategie: High performers houden van doelen. Leer hen dat rust nemen geen ‘luiheid’ is, maar juist noodzakelijk is om op topniveau te blijven. Vergelijk het met een topsporter: die wint geen medailles door 24 uur per dag te trainen, maar door strategisch te herstellen.
Coaching als onderhoudsbeurt: Wacht niet tot iemand zich ziekmeldt. Zie coaching als een ‘onderhoudsbeurt’ voor je hoogpresterende mensen. Een coach helpt hen om de grens te herkennen tussen gezonde gedrevenheid en het negeren van de grenzen van hun eigen lichaam.

kies voor een marathon, niet een sprint

Je high performers zijn de motor van je organisatie. Maar zelfs de beste motor loopt vast als je nooit de olie ververst. Door de balans tussen inspanning en herstel serieus te nemen, zorg je dat je beste mensen niet alleen vandaag knallen, maar dat over vijf jaar ook nog doen

Wil je voorkomen dat je beste mensen uitvallen? Bij GORTcoaching helpen we organisaties om hun talenten fit en gezond te houden. Laten we samen kijken wat werkt voor jouw team.

Plan een gratis oriëntatiegesprek

Gebruikte bronnen

Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2017). Job demands-resources theory: Taking stock and looking forward. Journal of Occupational Health Psychology, 22(3), 273–285.
Hancock, P. A., & Szalma, J. L. (2008). Performance under stress. Ashgate Publishing, Ltd.
Meijman, T. F., & Mulder, G. (1998). Psychological aspects of workload. In P. J. D. Drenth & H. Thierry (Eds.), Handbook of Work and Organizational Psychology (2de editie, pp. 5–33). Psychology Press.
Sonnentag, S. (2018). The recovery paradox: Portraying the highly engaged in their off-job time. Current Directions in Psychological Science, 27(3), 170–175.