Sta je weleens stil bij de hoeveelheid informatie die er elke seconde op je afkomt? De felle lampen in de supermarkt, de emoties van je partner, het geluid van de radio op de achtergrond en de eindeloze stroom aan appjes op je telefoon. Voor de meeste mensen is dit achtergrondruis. Voor een hoogsensitief persoon (HSP) komt dit allemaal binnen via een vergrootglas.

Hoogsensitiviteit is geen psychische aandoening, maar een biologisch verschil in hoe je hersenen prikkels verwerken. Het is een eigenschap die ongeveer 20% van de mensen bezit. In een maatschappij die altijd ‘aan’ staat, wordt HSP vaak gezien als een zwakte, maar de wetenschap laat zien dat het juist een enorme voorsprong kan geven.

Het ‘diepe’ brein: Wat zegt de wetenschap?

Onderzoekers zoals dr. Elaine Aron hebben aangetoond dat bij hoogsensitieve mensen de hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor empathie en bewuste waarneming actiever zijn. Wanneer een HSP’er een foto ziet van iemand die verdrietig is, vuren de spiegelneuronen in hun brein sterker dan bij niet-HSP’ers.

Dit zorgt voor een fenomeen dat we diepe verwerking noemen. Een hoogsensitief brein slaat informatie niet zomaar op; het legt verbanden, denkt na over de gevolgen op de lange termijn en analyseert subtiele details die anderen over het hoofd zien. Dit proces kost veel energie, wat verklaart waarom een HSP’er sneller mentale vermoeidheid ervaart.

Ben jij een ‘Rustzoeker’ of een ‘Sensatiezoeker’?

Niet elke hoogsensitieve persoon is hetzelfde. In de psychologie maken we vaak een onderscheid tussen twee types:

De ‘Klassieke’ HSP (De rustzoeker): Dit zijn mensen die zich snel terugtrekken bij drukte. Zij gedijen het beste in een rustige, voorspelbare omgeving en hebben veel tijd nodig om gebeurtenissen te verwerken.
De High Sensation Seeker (HSS): Deze groep is hoogsensitief, maar heeft ook een sterke behoefte aan nieuwe ervaringen en avontuur. Zij raken snel overprikkeld, maar tegelijkertijd ook snel verveeld. Dit kan leiden tot een constante innerlijke strijd tussen de behoefte aan rust en de drang naar actie.

De 4 pijlers van de HSP-ervaring (DOES)

Om hoogsensitiviteit simpel te begrijpen, gebruiken we vaak het DOES-model. Dit helpt je te herkennen waar jouw uitdagingen én krachten liggen:

D (Depth of Processing): Je denkt diep na over alles. Je bent een goede strateeg en ziet problemen aankomen voordat ze ontstaan.
O (Overstimulation): Omdat je zoveel ziet, raak je sneller overbelast. Dit uit zich vaak in stress of een ‘vol’ hoofd.
E (Emotional Reactivity): Je ervaart emoties intenser. Dit maakt je extreem empathisch.
S (Sensing the Subtle): Je merkt kleine veranderingen op, zoals details die anderen ontgaan.

3 tips om om te gaan met HSP

De kunst is om je leven zo in te richten dat je zenuwstelsel de kans krijgt om te herstellen.

Erken je biologische grens: Stop met jezelf vergelijken met anderen. Acceptatie dat jouw brein anders werkt, zorgt ervoor dat de stress over je eigen vermoeidheid wegvalt.
Creëer een ‘prikkel-dieet’: Wissel intensieve taken af met momenten van rust. Gebruik hulpmiddelen zoals noise-cancelling koptelefoons of plan een korte wandeling zonder telefoon.
Gebruik je intuïtie als instrument: Durf te vertrouwen op wat je voelt. Bij een HSP’er is intuïtie vaak een razendsnelle optelsom van duizenden kleine details die je onbewust hebt waargenomen.

Jouw gebruiksaanwijzing herontdekken

Hoogsensitiviteit wordt pas een kracht als je stopt met jezelf aan te passen aan de ‘gemiddelde’ norm. Het gaat erom dat je leert navigeren op jouw scherpe waarnemingsvermogen en leert grenzen te stellen zonder schuldgevoel. Wanneer je die balans vindt, is je sensitiviteit geen last meer, maar een strategisch kompas.

Benieuwd hoe je jouw sensitiviteit omzet in je grootste talent? Plan een vrijblijvend oriëntatiegesprek bij GORTcoaching en ontdek welke coach bij jou past.

Vind een gespecialiseerde coach

Gebruikte bronnen

Aron, E. N. (1996). The Highly Sensitive Person: How to Thrive When the World Overwhelms You.
Belsky, J., & Pluess, M. (2009). Beyond Diathesis Stress: Differential Susceptibility to Environmental Influences. Psychological Bulletin.
Acevedo, B. P. (2014). The Highly Sensitive Brain. Brain and Behavior.
Aron, E. N. (2010). Psychotherapy and the Highly Sensitive Person. Routledge.